جوگرافى
دەربارەی پشکێ
پشکا جوگرافی، یا سەر ب کولیژا پەروەردێ ل زانینگەها دهۆکێ ڤە، ل سالا ٢٠١٧ێ هاتە دامەزراندن ب پەیامەکا ئاشکرا: دابینکرنا خواندنەکا جوگرافی یا پلە بلند و ئامادەکرنا ماموستایێن داهاتی.
پشک پرۆگرامەکێ خواندنێ یێ ڕێکخستی پێشکێش دکەت کو چوار سالان (هەشت وەرێن خواندنێ) دڤێت، و ب وەرگرتنا باوەرنامەیا بەکالوریوسێ پەروەردێ د جوگرافیایێ دا ب دووماهی دهێت. ئەڤ گرنگیپێدانا دوولایەنە مسۆگەر دکەت کو دەرچوویان بنگەهەکێ بهێز هەبیت د هەردوو جوگرافیا سروشتی و مرۆڤایەتی دا، ل گەل شیانێن پەروەردەیی یێن پێدڤی بۆ وانەگۆتنێ ل قۆناغێن ناڤنجی و ئامادەیی.
مینهاجا خواندنێ ب شێوەیەکێ مەزن گرنگیێ ددەتە ئامرازێن جوگرافی یێن نوی، وەک سیستەمێن زانیاریێن جوگرافی (GIS) و هەستکرن ژ دویر (Remote Sensing)، کو قوتابیان ئامادە دکەت بۆ دەلیڤەیێن کاری نە بتنێ د بوارێ پەروەردێ دا، بەلکو د پلاندانانا ژینگەهی، گەشەپێدانا باژێری، و ل دامودەزگەهێن حکومی یێن جودا جودا ژی. ب ڕێکا چالاکیێن وێ یێن خواندنێ و ڤەکۆلینێ، پشک ڕۆلەکێ گرنگ د گەشەپێدانا زانینا جوگرافی و ب جهئینانا پێدڤیێن گەشەپێدانێ یێن هەرێما کوردستانێ دا دبینیت.
وەسفکرن
پشکا جوگرافیایێ ئێکە ژ پشکێن ئەکادیمی یێن د کولیژا پەروەردێ دا. ئارمانجا وێ ئامادەکرنا کادرێن پەروەردەیی یێن بسپۆرە د وانەگۆتنا جوگرافیایێ دا، و گەشەپێدانا شیانێن شیکارکرنێ و ڤەکۆلینێ ل دەڤ قوتابیان بۆ تێگەهشتن و شرۆڤەکرنا دیاردەیێن سروشتی و مرۆڤایەتی ب ڕەوشتەکێ زانستی.
بابەتێن زانستی ل پشکا جوگرافیایێ
بابەتێن زانستی گرنگیێ ددەنە خواندنا ئەردی، مرۆڤی و ژینگەهێ ژ دیدگەهەکا جوگرافی، و ئەڤێن ل خوارێ ژی دخۆڤە دگریت:
جوگرافیا سروشتی:
جوگرافیا ئێکلیمی: خواندنا پێکهاتەیێن ئێکلیمێ و بەلاڤبوونا وان و کاریگەرییا وان ل سەر ژینگەهێ.
جیۆمۆرفۆلۆجیا: شیکارکرنا شێوە و پێکهاتەیا ڕوویێ ئەردی.
جوگرافیا ژینگەهی: پەیوەندییا د ناڤبەرا مرۆڤی و ژینگەهێ دا و هەڤکاریا وان ل گەل ڕوویێ ئەردی.
جوگرافیا ئاڤی: خواندنا ڕووباران، گۆلان، و ئاڤا بن ئەردی.
جوگرافیا مرۆڤایەتی:
جوگرافیا ئاکنجیان: بەلاڤبوونا ئاکنجیان، چڕاتییا وان و کۆچبەری.
جوگرافیا ئابووری: سامانێن سروشتی، چاندن، پیشەسازی و بازرگانی.
جوگرافیا سیاسی: سنۆر، وەلات و ململانێ یێن جوگرافی.
جوگرافیا باژێری: پلاندانانا باژێران و بەلاڤکرنا خزمەتگۆزارییان.
جوگرافیا پیشەسازی: جۆر، پۆلێنکرن، فاکتەر، مفایێن وێ، و کاریگەری.
تەکنیکێن جوگرافی:
نەخشە و شیکارکرنا داتایێن جهی: فێربوونا کێشان و خواندنا نەخشان.
سیستەمێن زانیاریێن جوگرافی (GIS): بکارئینانا کۆمپیتەری بۆ شیکارکرنا داتایێن جوگرافی.
هەستکرن ژ دویر: شیکارکرنا وێنەیێن سەتەلایتی بۆ تێگەهشتن ل دیاردەیێن ئەردی.
بابەتێن ئیداری و پەروەردەیی
ژ بەر کو پشک سەر ب کولیژا پەروەردێ ڤەیە، بابەتێن پەروەردەیی و ئیداری ل خۆڤە دگریت کو قوتابیان ئامادە دکەت بۆ ببوون ب ماموستایێن سەرکەفتی:
بنەمایێن پەروەردێ: چەمک و تیۆریێن پەروەردەیی.
زانستێ دەرونی یێ پەروەردەیی: تێگەهشتن ل ڕەفتارا قوتابیان و ڕێیێن مامەلەکرنێ ل گەل وان.
ڕێبازێن وانەگۆتنا جوگرافیایێ: ستراتیژێن وانەگۆتنا بابەتی د پۆلا خواندنێ دا.
ڕێڤەبرنا پۆلێ: ڕێکخستنا ژینگەها پۆلێ و پالدانا قوتابیان.
هەلسەنگاندنا ئاستێ پەروەردەیی: چەوانیا هەلسەنگاندنا قوتابیان و پەیڤتنا دەستکەفتێن خواندنێ.
ڕاهێنانا پراکتیکی (بکارئینانا پەروەردەیی): جێبەجێکرنا وانەگۆتنێ ل ناڤ قوتابخانان د ژێر سەرپەرشتیا ئەکادیمی دا.
ئارمانج
ئامادەکرنا ماموستایێن بسپۆر بۆ وانەگۆتنا جوگرافیایێ ب ئاستەکێ ئەکادیمی و پەروەردەیی یێ جودا.
گەشەپێدانا شیانێن زانستی ل دەڤ قوتابیان د شیکارکرنا دیاردەیێن سروشتی و مرۆڤایەتی دا ب بکارئینانا ڕێبازا جوگرافی.
ب هێزکرنا بیرکرنا ڕەخنەگر و ڤەکۆلینێ بۆ تێگەهشتن ل پەیوەندیێن جهی و دەمی یێن د ناڤبەرا مرۆڤی و ژینگەهێ دا.
بکارئینانا تەکنیکێن نوی وەک سیستەمێن زانیاریێن جوگرافی و هەستکرن ژ دویر د خواندن و شیکارکرنا دیاردەیێن جوگرافی دا.
گرێدانا زانینا جوگرافی ب پرسیارێن هەڤچەرخ وەک گۆهۆرینا ئێکلیمێ، گەشەپێدانا بەردەوام و پلاندانانا باژێری.
گەشەپێدانا شیانێن وانەگۆتنا پەروەردەیی ب ڕێکا ڕاهێنانا پراکتیکی ل قوتابخانان و جێبەجێکرنا ستراتیژێن پەروەردەیی یێن کاریگەر.
پالدانا کارێ مەیدانی و سەرەدانێن زانستی بۆ ب هێزکرنا تێگەهشتنا پراکتیکی یا چەمکێن جوگرافی.
ئامادەکرنا ڤەکۆلینێن پەروەردەیی و جوگرافی کو خزمەتا جڤاکێ خۆجهی بکەن و پرۆسەیا پەروەردەیی پێشڤە ببەن.
پرۆفیسور د جوگرافیا باژێران دا
جوگرافى
كولیژا پەروەردا بنیات
زانکۆیا دهۆك