جوگرافى

June 28, 2026, 4:18 p.m.

دەربارەی پشکێ

​پشکا جوگرافی، یا سەر ب کولیژا پەروەردێ ل زانینگەها دهۆکێ ڤە، ل سالا ٢٠١٧ێ هاتە دامەزراندن ب پەیامەکا ئاشکرا: دابینکرنا خواندنەکا جوگرافی یا پلە بلند و ئامادەکرنا ماموستایێن داهاتی.

​پشک پرۆگرامەکێ خواندنێ یێ ڕێکخستی پێشکێش دکەت کو چوار سالان (هەشت وەرێن خواندنێ) دڤێت، و ب وەرگرتنا باوەرنامەیا بەکالوریوسێ پەروەردێ د جوگرافیایێ دا ب دووماهی دهێت. ئەڤ گرنگیپێدانا دوولایەنە مسۆگەر دکەت کو دەرچوویان بنگەهەکێ بهێز هەبیت د هەردوو جوگرافیا سروشتی و مرۆڤایەتی دا، ل گەل شیانێن پەروەردەیی یێن پێدڤی بۆ وانەگۆتنێ ل قۆناغێن ناڤنجی و ئامادەیی.

​مینهاجا خواندنێ ب شێوەیەکێ مەزن گرنگیێ ددەتە ئامرازێن جوگرافی یێن نوی، وەک سیستەمێن زانیاریێن جوگرافی (GIS) و هەستکرن ژ دویر (Remote Sensing)، کو قوتابیان ئامادە دکەت بۆ دەلیڤەیێن کاری نە بتنێ د بوارێ پەروەردێ دا، بەلکو د پلاندانانا ژینگەهی، گەشەپێدانا باژێری، و ل دامودەزگەهێن حکومی یێن جودا جودا ژی. ب ڕێکا چالاکیێن وێ یێن خواندنێ و ڤەکۆلینێ، پشک ڕۆلەکێ گرنگ د گەشەپێدانا زانینا جوگرافی و ب جهئینانا پێدڤیێن گەشەپێدانێ یێن هەرێما کوردستانێ دا دبینیت.

​وەسفکرن

​پشکا جوگرافیایێ ئێکە ژ پشکێن ئەکادیمی یێن د کولیژا پەروەردێ دا. ئارمانجا وێ ئامادەکرنا کادرێن پەروەردەیی یێن بسپۆرە د وانەگۆتنا جوگرافیایێ دا، و گەشەپێدانا شیانێن شیکارکرنێ و ڤەکۆلینێ ل دەڤ قوتابیان بۆ تێگەهشتن و شرۆڤەکرنا دیاردەیێن سروشتی و مرۆڤایەتی ب ڕەوشتەکێ زانستی.

​بابەتێن زانستی ل پشکا جوگرافیایێ

​بابەتێن زانستی گرنگیێ ددەنە خواندنا ئەردی، مرۆڤی و ژینگەهێ ژ دیدگەهەکا جوگرافی، و ئەڤێن ل خوارێ ژی دخۆڤە دگریت:

​جوگرافیا سروشتی:

​جوگرافیا ئێکلیمی: خواندنا پێکهاتەیێن ئێکلیمێ و بەلاڤبوونا وان و کاریگەرییا وان ل سەر ژینگەهێ.

​جیۆمۆرفۆلۆجیا: شیکارکرنا شێوە و پێکهاتەیا ڕوویێ ئەردی.

​جوگرافیا ژینگەهی: پەیوەندییا د ناڤبەرا مرۆڤی و ژینگەهێ دا و هەڤکاریا وان ل گەل ڕوویێ ئەردی.

​جوگرافیا ئاڤی: خواندنا ڕووباران، گۆلان، و ئاڤا بن ئەردی.

​جوگرافیا مرۆڤایەتی:

​جوگرافیا ئاکنجیان: بەلاڤبوونا ئاکنجیان، چڕاتییا وان و کۆچبەری.

​جوگرافیا ئابووری: سامانێن سروشتی، چاندن، پیشەسازی و بازرگانی.

​جوگرافیا سیاسی: سنۆر، وەلات و ململانێ یێن جوگرافی.

​جوگرافیا باژێری: پلاندانانا باژێران و بەلاڤکرنا خزمەتگۆزارییان.

​جوگرافیا پیشەسازی: جۆر، پۆلێنکرن، فاکتەر، مفایێن وێ، و کاریگەری.

​تەکنیکێن جوگرافی:

​نەخشە و شیکارکرنا داتایێن جهی: فێربوونا کێشان و خواندنا نەخشان.

​سیستەمێن زانیاریێن جوگرافی (GIS): بکارئینانا کۆمپیتەری بۆ شیکارکرنا داتایێن جوگرافی.

​هەستکرن ژ دویر: شیکارکرنا وێنەیێن سەتەلایتی بۆ تێگەهشتن ل دیاردەیێن ئەردی.

​بابەتێن ئیداری و پەروەردەیی

​ژ بەر کو پشک سەر ب کولیژا پەروەردێ ڤەیە، بابەتێن پەروەردەیی و ئیداری ل خۆڤە دگریت کو قوتابیان ئامادە دکەت بۆ ببوون ب ماموستایێن سەرکەفتی:

​بنەمایێن پەروەردێ: چەمک و تیۆریێن پەروەردەیی.

​زانستێ دەرونی یێ پەروەردەیی: تێگەهشتن ل ڕەفتارا قوتابیان و ڕێیێن مامەلەکرنێ ل گەل وان.

​ڕێبازێن وانەگۆتنا جوگرافیایێ: ستراتیژێن وانەگۆتنا بابەتی د پۆلا خواندنێ دا.

​ڕێڤەبرنا پۆلێ: ڕێکخستنا ژینگەها پۆلێ و پالدانا قوتابیان.

​هەلسەنگاندنا ئاستێ پەروەردەیی: چەوانیا هەلسەنگاندنا قوتابیان و پەیڤتنا دەستکەفتێن خواندنێ.

​ڕاهێنانا پراکتیکی (بکارئینانا پەروەردەیی): جێبەجێکرنا وانەگۆتنێ ل ناڤ قوتابخانان د ژێر سەرپەرشتیا ئەکادیمی دا.

​ئارمانج

​ئامادەکرنا ماموستایێن بسپۆر بۆ وانەگۆتنا جوگرافیایێ ب ئاستەکێ ئەکادیمی و پەروەردەیی یێ جودا.

​گەشەپێدانا شیانێن زانستی ل دەڤ قوتابیان د شیکارکرنا دیاردەیێن سروشتی و مرۆڤایەتی دا ب بکارئینانا ڕێبازا جوگرافی.

​ب هێزکرنا بیرکرنا ڕەخنەگر و ڤەکۆلینێ بۆ تێگەهشتن ل پەیوەندیێن جهی و دەمی یێن د ناڤبەرا مرۆڤی و ژینگەهێ دا.

​بکارئینانا تەکنیکێن نوی وەک سیستەمێن زانیاریێن جوگرافی و هەستکرن ژ دویر د خواندن و شیکارکرنا دیاردەیێن جوگرافی دا.

​گرێدانا زانینا جوگرافی ب پرسیارێن هەڤچەرخ وەک گۆهۆرینا ئێکلیمێ، گەشەپێدانا بەردەوام و پلاندانانا باژێری.

​گەشەپێدانا شیانێن وانەگۆتنا پەروەردەیی ب ڕێکا ڕاهێنانا پراکتیکی ل قوتابخانان و جێبەجێکرنا ستراتیژێن پەروەردەیی یێن کاریگەر.

​پالدانا کارێ مەیدانی و سەرەدانێن زانستی بۆ ب هێزکرنا تێگەهشتنا پراکتیکی یا چەمکێن جوگرافی.

​ئامادەکرنا ڤەکۆلینێن پەروەردەیی و جوگرافی کو خزمەتا جڤاکێ خۆجهی بکەن و پرۆسەیا پەروەردەیی پێشڤە ببەن.

مزگین محمد حسن (دكتورا) سەروكێ پشكا جوگرافی
None
پرۆفیسور د جوگرافیا باژێران دا

جوگرافى
كولیژا پەروەردا بنیات
زانکۆیا دهۆك